• Kayıt
TurkAvukatlar.com'a hoşgeldiniz. Hukukla ilgili sorular sorabilir ve avukatların cevaplarını alabilirsiniz.

Cezai şart, hakimin müdahalesi, komisyon sözleşmesi

0 oy

 

13. Hukuk Dairesi 2001/8361 E., 2001/12205 K.

·  CEZAİ ŞART

·  HAKİMİN MÜDAHALESİ

·  KOMİSYON SÖZLEŞMESİ

"İçtihat Metni"


T.C.
Y A R G I T A Y 
l3.üncü Hukuk Dairesi 
Başkanlığı 


E. 2001/8361
K. 2001/12205
T. 28.12.2001

KARAR

Davacılar, 1.7.1998 tarihinde yapılan komisyonculuk sözleşmesi 
ile %40oranda komisyon alacağı üzerinden davalılarla 
anlaştıklarını, davalı tarafın sözleşmedeki orana uymayarak %15'e 
düşürdüklerini bu sebeple sözleşmenin kendilerince 1.11.1998 
tarihi itibariyle fesedildiğini ve toplam 2.632.000.000 Tl. 
komisyon alacağı ve 5.921.676.000 Tl. cezai şartın faizi ile 
birlikte tahsilini istemişlerdir.
Davalı taraf kararlaştırılan oranda indirim olmadığını, 
sözleşmenin de feshedilmediğini, borçlarının bulunmadığını 
savunarak davanın reddini istemişlerdir.
Mahkemece, dava kısmen kabul edilerek 1.740.214.948 Tl. 
komisyon alacağına ve 5.220.644.844 Tl. cezai şarta hükmedilmiş; 
hüküm, davalılarca temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle yasaya uygun 
gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir 
isabetsizlik bulunmamasına göre davalıların aşağıdaki bendin 
kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Hakimin aşırı gördüğü cezaları indirmekle ödevli olduğu 
BK. md.161/3 de apaçık belirtilmiştir. Durum böyle olmasına 
karşın yerel mahkemece saptanan ceza koşulunun aşırı olup 
olmadığı yönünden tartışma yapılmamış yukarıda sözü edilen 
yasa hükmü gözardı edilmiştir. Öyle ise konunun üzerinde 
durulmalı ve tartışma açılmalıdır. Burada kararlaştırılan ceza 
koşulunun aşırı olup olmadığını belirlemede başvurulması 
gereken ölçüt(kıstas) önem taşır. Gerçekte de, aşırılığı saptamak 
için hakimin gözönünde bulundurmak zorunda olduğu yönler 
vardır. Şöyle ki; ceza koşulunun sözleşenler arasındaki ilişkiye 
uygun düşmeyecek ölçüde yüksek tutulması ve açıkça 
hakseverliğe aykırı bulunması durumunda aşırılığın varlığı 
kabul edilmelidir. Böyle bir sonucun benimsenebilmesi için, 
alacaklının asıl edimi yerine getirmesindeki çıkarı ile ceza 
koşulu olarak saptanan miktar arasındaki oranın ve borçlunun 
borca aykırı davranmasındaki kusur derecesinin ve de borçlunun 
ekonomik durumunun gözönünde tutulması gerekir. Öte yandan 
alacaklının çıkarların hesabında, borçlunnu ifa etmeme 
yüzünden sağlıyacağı kazançlar da gözardı edilmemelidir. 
Alacaklının, borcun yerine getirmemesinin yol açtığı zararları 
kapsamı üzerinde de durulmalıdır. Aşırılğın belirlenmesinde , 
ceza koşulunun borcun yerine getirilmesi için borçlu üzerinde 
ruhsal bir baskı yaptığı da gözetilmeli, böyle bir baskının 
ortadan kalkmasına yol açacak biçimde indirimden 
kaçınılmalıdır. Mahkemece anılan yasa maddesinin uygulanması 
suretiyle gereğinin yerine getirilmesi gerekirken bu hususun 
gözetilmemesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
SONUÇ: Yukarıda birinci bentte açıklanan nedenlerle davalının 
sair temyiz itirazlarının reddine, ikinci bent gereğince temyiz 
olunan hükmün davalılar yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek 
halinde iadesine, 28.12.2001 gününde oybirliğiyle karar verildi.

 

16, Eylül, 2011 Editor tarafından soruldu
...